Kennisplatform
logo wij-leren.nl
Inloggen
Het Kennisplatform voor het onderwijs
Nieuw: Let op! Wij-leren.nl lanceert nieuwe website

Toetsen

Dossier: alle informatie over Toetsen

Toetsen zijn middelen om de vorderingen van het kind te onderzoeken. Het doel van toetsen is het antwoord op de vraag: hoe staat deze leerling er op dit moment voor en hoe kan hij verder ontwikkelen?

Een goede toets is valide, betrouwbaar en geijkt. Valide wil zeggen dat de toets meet wat hij zegt te meten. Geijkt betekent dat de toets enkele malen is uitgeprobeerd op een representatieve groep.

Een nadeel van toetsen is dat het een momentopname is. 

Summatieve toetsen en formatieve toetsen

Er zijn twee soorten toetsen: summatieve toetsen en formatieve toetsen.

Een summatieve toets is een toets die helpt om beslissingen te nemen over zakken of slagen. De toets is dan een selectiemiddel. Een summatieve toets is bijvoorbeeld een tentamen waarvan het resultaat meetelt voor een eindcijfer of een toets waarmee iemand wordt toegelaten tot een bepaald soort vervolgonderwijs. Een summatieve toets is vaak aan een norm gebonden. Het is een momentopname of een voortgangstoetsing. 

Summatieve toetsen worden ingezet om te bepalen of leerlingen een specifiek onderdeel, leerjaar of onderwijssoort kunnen afsluiten.

Een formatieve toets is een toets die gebruikt wordt als leer- of instructiemiddel. Door de afname van de formatieve toets krijgt de leerkracht helder zicht op de mate van beheersing van de toetsonderdelen. Hierop kan de instructie of de leerstof dan worden afgestemd. Formatieve toetsing is een doorlopend proces van informatie verzamelen over de leerresultaten. Deze informatie kunnen de docenten of leerkrachten gebruiken voor feedback bij hun lesvoorbereiding.

Formatieve toetsen worden dus tijdens het onderwijsleerproces ingezet om te meten hoe ver leerlingen gevorderd zijn in het behalen van bepaalde doelen. Deze toetsen geven tevens inzicht in de vervolgstappen die ondernomen kunnen worden om alsnog de gestelde doelen te behalen of nieuwe doelen te formuleren.

Toetsen - Summatief - Formatief

Prikkelende poster  - te downloaden of te bestellen bij Onderwijs Maak Je Samen.

Methodegebonden toetsen en methodeonafhankelijke toetsen

Naast het onderscheid tussen formatieve en summatieve toetsen1 is er ook verschil tussen methodegebonden toetsen en methode-onafhankelijke toetsen, ook wel tussentoetsen genoemd.

Methodegebonden toetsen meten vaak in welke mate de leerlingen de recent aangeboden leerstof hebben begrepen en kunnen toepassen.

De inhoud van de toets is gekoppeld aan de specifieke leerstof of methode die de school voor dat vak gebruikt.

Het resultaat op een methodegebonden toets wordt vaak uitgedrukt in het percentage goed beantwoorde opgaven.

Methodeonafhankelijke toetsen meten een specifieke vaardigheid, bijvoorbeeld rekenen of begrijpend lezen.

Het resultaat op een dergelijke toets wordt uitgedrukt in een zogeheten vaardigheidsscore of een criteriumgerichte score zoals het referentieniveau 1F, 2F of 1S.
Bij methodeonafhankelijke toetsen spelen validiteit en betrouwbaarheid van de toets een belangrijke rol. 

Deze toetsen zijn niet gebonden aan een bepaalde methode en zijn doorgaans landelijk genormeerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om toetsen van het CITO of van BOOM test uitgevers.

1Sanders, P. (2011). Het doel van toetsen. In: P. Sanders (Ed.), Toetsen op school. Arnhem: Cito.

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Laatst geactualiseerd op 13 december 2022

Ontdek meer

Externe verwijzingen

Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!
 Wij-leren.online Academie
Van groep 2 naar groep 3Van groep 2 naar groep 3
 Medilex Onderwijs
Wat kun je wel en niet met toetsen in het onderwijs?Wat kun je wel en niet met toetsen in het onderwijs?
 Wij-leren.nl Academie
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!

Boeken

Prestatiepijn door toetsen Prestatiepijn: toetsen als boosdoeners? - Gerdineke van SilfhoutLeraren zijn net echte mensenLeraren zijn net echte mensen - - Arja KerpelToetsrevolutieToetsrevolutie - Naar een feedbackcultuur in het voortgezet onderwijs - Helèn de JongLeraren hebben meer vakantieLeraren hebben meer vakantie dan mensen die werken - Arja KerpelBasisonderwijs met/zonder basisBasisonderwijs zonder basis / Basisonderwijs met basis - Helèn de JongFormatief evalueren schoolbreed implementerenFormatief evalueren schoolbreed implementeren - Bertine van den OeverFormatief evalueren schoolbreed implementerenFormatief evalueren schoolbreed implementeren - Bertine van den Oever

Samenvatting

Centrale eindtoetsEindtoets basisonderwijs kiezen - Machiel KarelsVolgen van de ontwikkelingVolgen van ontwikkeling: evalueren - normeren - LVS - rapportage - Arja Kerpelwat is de doorstroomtoetsWat is de doorstroomtoets? - Machiel KarelsEffect woordbeoordelingen op schoolrapport in plaats van cijfers boHet effect van tekstuele beoordelingen op basisschoolrapporten - redactie

Opinie

DTT niet formatiefWat kunnen we met de Diagnostische Tussentijdse Toets? - Karen HeijBrede vormingBrede vorming maakt onderwijs mooier en completer - Alex de BruijnStop de kleutertestStop het testen van peuters en kleuters. Ervaren leerkrachten zijn deskundig. - Dick van der WaterenToegevoegde waardeDe verleidingen van toegevoegde waarde - Dick van der WaterenWegcijferen door toetsenLaat je niet wegcijferen - Paul FilipiakData analyseBig Data en leesplezier - Dick van der WaterenKleuters toetsenPeuters en kleuters zijn niet toetsbaar - Sieneke GoorhuisVerplichting Eindtoets ongewenstVerplichting Centrale Eindtoets onnodig en onwenselijk - Teije de VosGroep 1 en 2 niet toetsenIn groep 1 en 2 niet toetsen, maar observeren! - Teije de VosEen sober leerlingvolgsysteemEen sober leerling- en onderwijsvolgsysteem, dat kan en mag! - Teije de Vos10 vragen bij OGW10 vragen bij opbrengstgericht werken - Machiel KarelsUpdate CitonormenUpdate van de Cito-normen: inflatie en desastreuze gevolgen - Marjolein ZwikWat van waarde is in onderwijs op afstandOver wat van waarde is in onderwijs op afstand - Rijk van OmmerenWat zijn metingen in het onderwijs waard?Wat zijn metingen in het onderwijs waard? - Ewald Vervaet

Verdieping

10 problemen Eindtoets10 pittige problemen met de Eindtoets Basisonderwijs - Machiel KarelsVeelgestelde vragen over de vertaalcirkelDe vertaalcirkel - Ceciel BorghoutsEen klas van denkers Een klas van denkers - Dick van der WaterenGroepsplanloosPlanmatig en groepsplanloos - Groepsplannen zijn niet verplicht - Wendy Brasz en Myra den HaanLeren van toetsenEffectief formatief toetsen - vijf strategiën met voorbeelden - Gerdineke van SilfhoutFormatief evaluerenFormatief evalueren, hoe pak ik dat aan in mijn les? Tien voorbeelden - Gerdineke van SilfhoutCesuurWaar ligt de cesuur? Vier experts over grens tussen voldoende/onvoldoende - Karen HeijDigitale toetsenDigitale toetsen: waar moet je op letten? - redactieVertaalcirkel 3De Vertaalcirkel 3 Werken aan begrip en inzicht bij zwakke rekenaars - Ceciel BorghoutsVertaalcirkel 1De Vertaalcirkel 1 werken aan begrip en inzicht bij zwakke rekenaars - Ceciel BorghoutsVertaalcirkel 2De Vertaalcirkel 2 Werken aan begrip en inzicht bij zwakke rekenaars - Ceciel BorghoutsDe vertaalcirkel hulpmiddelDe Vertaalcirkel als diagnostisch hulpmiddel - Ceciel BorghoutsVertaalcirkel kleutersDe Vertaalcirkel bij kleuters - Ceciel BorghoutsLeerwinst formatief toetsenGrotere leerwinst door begeleiding leerkrachten bij gebruik formatieve toetsen - Annemieke TopLeerstofjaarklassensysteemJij maakt het verschil voor je leerlingen - Dolf JansonToetsuitslag interpreterenLeren van de toetsuitslag - Eveline van BaalenWoordenschattoetsOnduidelijk wat de Cito-woordenschattoets meet - Paul FilipiakRegeldruk en administratieRegeldruk en administratie: 5 vragen - Machiel KarelsGevolgen verplichte eindtoetsVeel gestelde vragen over verplichte eindtoets, gevolgen po/vo - Gerdineke van SilfhoutLeesrijpheid toetsenLeesrijpheid moet je toetsen! Maar op welke manier? - Ewald VervaetGrip op leesbegripBeter toetsen en evalueren van lezen met begrip - Karin van de MortelVoorbereiden op toetsenToetstekst als leesgenre Voorbereiding lees- en woordenschattoetsen - Karin van de MortelObjectief beoordelenObjectief beoordelen van taalproducten: een (on)mogelijke opgave - Gerdineke van SilfhoutOntspannen lesgeven tipsWerken in het onderwijs? Ja, graag! - Paul FilipiakNaar een goede toetsToetsen die recht doen aan de leerling: 5 stappen naar een goede toets - Eveline van BaalenCito spelling toets 2Meerkeuzeopgaven van de Cito-spellingtoets zijn echt niet valide - Anna BosmanOnderwijstijdschrift JSW100 jaar onderwijstijdschrift JSW - Machiel KarelsCompetentiesCompetenties verwerven met en zonder instructie - Robert-jan SimonsBlended learningBlended learning effectiever met regelmatig online toetsen - redactieSchoolvaardigheidstoets spellingSpellingfouten categoriseren - Teije de VosCitoscore hanterenCitoscore hanteren - Sieneke GoorhuisLeerlingvolgsysteemLeerlingvolgsysteem: dat wordt een stuk makkelijker! - Teije de VosCitoscore misverstandenMeten is niet alles weten - Teije de VosTesten voor het LVSTesten voor het leerlingvolgsysteem - Teije de VosToetsen en hulp(middelen)Toetsen met of zonder hulp(middelen)? - Teije de VosDLE geschiedenisGeschiedenis van het DLE - Teije de VosRoute 8 en IEP eindtoetsWat valt er te kiezen naast de Centrale Eindtoets Basisonderwijs? - Gerdineke van SilfhoutLeuke schooltekstenHoe leuk moeten we schoolteksten maken? Opleuken helpt niet! - Gerdineke van SilfhoutWerkdruk werkplezierVan werkdruk naar werkplezier: versterk brede professionele basis - Angela Kouwenhoven-de WaardtOpbrengst toetsen en doel van onderwijsToetsen maken: Dat is niet het doel van ons onderwijs! - Dolf JansonTegenvallende toetsresultatenDe resultaten vallen tegen. Wat nu? - Jos Cöptoetsen in het leesonderwijs -pirls, pisaGedachteloze leesvaardigheden 1- De PIRLS en PISA - paniek - Paul FilipiakGedachteloze leesvaardigheden-2Gedachteloze leesvaardigheden 2 - De verwaarloosde kant van leesbegrip - Paul FilipiakAanbevelingen uit leesonderzoek voor leesonderwijsHet achteloze leesbeleid - Tien aanbevelingen voor leesonderzoek en onderwijs - Paul FilipiakLeesmotivatie en samenhangend beleidWie goed leest, leest graag - en andersom - René LeverinkLeesproblemen-dyslexie deel zeven, preventieLeesproblemen en dyslexie: Preventie -7- - Paul FilipiakLeesproblemen-dyslexie, deel acht, goed leesonderwijsHulp bij leesproblemen en dyslexie -8- - Paul Filipiakformatief toetsen didactisch handelenFormatief toetsen in relatie tot didactisch handelen - Dominique Sluijsmans toetsing als motor voor leren en succeservaringenToetsing als motor voor leren: naar succeservaringen voor alle leerlingen - Dominique Sluijsmans Aan de slag: formatief evalueren met je teamFormatief evalueren: Aan de slag met je collega`s - Gerdineke van SilfhoutToetsing als kans voor leren - IntroToetsing als kans voor leren - Intro - Dominique Sluijsmans Formatief evalueren organiseren effectenHoe organiseer je formatief evalueren en wat is het effect? (2) - Dominique Sluijsmans Formatief leren en de implementatie daarvanWat vraagt formatief van (teams van) leraren? (3) - Dominique Sluijsmans Vijf voorbeelden van formatief evalueren De cyclus van formatief evalueren in 5 voorbeelden - Gerdineke van SilfhoutDe invloed van classificatie op het onderwijsWat zegt classificatie? - Mathilde Tempelman-Lamtoetsing kans om te lerenToetsing als kans om te leren - interview - Dominique Sluijsmans Minimale toetsing in schema gezetMinimale Toetsing LVS - Teije de Vospratend en lezend woorden leren intro en overzichtPratend en lezend woorden leren; Intro en overzicht -0- - Paul FilipiakWoordenschat toetsingToetsing -10- - Paul Filipiakpratend en lezend woorden leren intro en overzichtPratend en lezend woorden leren; Intro en overzicht -0- - Paul FilipiakSummatieve toetsing op weg naar zelfstandigheidDe plek van summatieve toetsing op de weg naar zelfstandigheid - Dominique Sluijsmans Referentieniveaus basisonderwijsDe referentieniveaus voor het basisonderwijs - Maarten van der SteegHoe de eindtoets het curriculum en het onderwijsmodel bepaaltToetsing in het basisonderwijs: nuttig of belemmerend? - Karen HeijBelemmeringen prettig leerklimaat hoger onderwijsBelemmeringen voor effectief en plezierig leerklimaat in het hoger onderwijs - Joost van der HorstToetsing inzetten voor kansengelijkheidSelecteren: we willen het niet, maar we doen het voortdurend - Karen HeijBeroepsauthentiek toetsen vermindert toetsdrukBeroepsauthentiek toetsen vermindert toetsdruk en conditionering op cijfers - Joost van der HorstBeroepsauthentiek toetsen vermindert toetsdrukBeroepsauthentiek toetsen vermindert toetsdruk en conditionering op cijfers - Joost van der HorstIntegraal toetsen maakt hoger onderwijs waardevollerIntegraal toetsen maakt hoger onderwijs waardevoller - Joost van der HorstBeoordeling LVS-toetsen woordenschat (1)Toelichting beoordelingscriteria en beoordeling LVS-toetsen Woordenschat (1) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen begrijpend luisteren technisch lezen (2)Beoordeling LVS-toetsen Begrijpend Luisteren en Technisch Lezen (2) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen begrijpend lezen (3)Beoordeling LVS-toetsen Begrijpend Lezen (3) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen spelling taalverzorging (4)Beoordeling LVS-toetsen Spelling en Taalverzorging (4) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen schrijfvaardigheid Engels (5)Beoordeling LVS-toetsen Schrijfvaardigheid en Engels (5) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen rekenen-wiskunde (6)Beoordeling LVS-toetsen Rekenen-Wiskunde (6) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen hoofdrekenen en overig (7)Beoordeling LVS-toetsen Hoofdrekenen en overige specifieke vaardigheden (7) - Corine TreffersOverzicht LVS-toetsen en toelichtingOverzicht LVS-toetsen en toelichting - Corine TreffersBeoordeling LVS toetsen Welk LVS past bij jouw school? - Keuzehulp bij het kiezen van een LVS - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen woordenschat (1)Toelichting beoordelingscriteria en beoordeling LVS-toetsen Woordenschat (1) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen begrijpend luisteren technisch lezen (2)Beoordeling LVS-toetsen Begrijpend Luisteren en Technisch Lezen (2) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen begrijpend lezen (3)Beoordeling LVS-toetsen Begrijpend Lezen (3) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen spelling taalverzorging (4)Beoordeling LVS-toetsen Spelling en Taalverzorging (4) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen schrijfvaardigheid Engels (5)Beoordeling LVS-toetsen Schrijfvaardigheid en Engels (5) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen rekenen-wiskunde (6)Beoordeling LVS-toetsen Rekenen-Wiskunde (6) - Corine TreffersBeoordeling LVS-toetsen hoofdrekenen en overig (7)Beoordeling LVS-toetsen Hoofdrekenen en overige specifieke vaardigheden (7) - Corine TreffersOverzicht LVS-toetsen en toelichtingOverzicht LVS-toetsen en toelichting - Corine TreffersAdaptief toetsen: een droombeeld?Soms nuttig, soms niet: Adaptief toetsen genuanceerd - Karen HeijFeedback je wijzerFeedback je wijzer! - Karen HeijFormatief evalueren, leerproces van individuele leerlingFormatief evalueren - Dolf JansonBelang van een goed beoordelingsmodelHet belang van een goed beoordelingsmodel - Karen HeijLeerlingen helpen zich te richten op leren ipv op cijfersHoe help je leerlingen zich te richten op leren in plaats van op cijfers? - Sarah SchroederSuccesvol beginnend lezenSuccesvol beginnend lezen - Paul FilipiakSuccesvol beginnend lezenSuccesvol beginnend lezen - Paul FilipiakPisa rankingPISA: Wat je niet zaait, kun je niet oogsten - Karen HeijDe oplossing voor de crisis in het taalonderwijs: Vakmanschap Centraal - Jacquelien BultermanTien lessen over formatief evalueren (1 t/m 4)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (1 t/m 4) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (5 t/m 7)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (5 t/m 7) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (5 t/m 7)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (5 t/m 7) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (8 t/m 10)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (8 t/m 10) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (1 t/m 4)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (1 t/m 4) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (5 t/m 7)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (5 t/m 7) - Dominique Sluijsmans Tien lessen over formatief evalueren (8 t/m 10)Neem formatief niet te snel voor lief: tien lessen van Dylan Wiliam (8 t/m 10) - Dominique Sluijsmans

Dossiers

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief.

Uw onderwijskundige kennis blijft op peil door 3500+ artikelen.